Uitleg over de Japanse yen: de geschiedenis van de munt en handelsmogelijkheden

Van de zeven belangrijkste valuta's die de wereldwijde forexmarkt domineren, komt de yen naar voren als de op twee na meest verhandelde valuta. Alleen de Amerikaanse dollar en de euro worden nog meer verhandeld. Deze drie valuta's vormen 83% van de forexmarkt, wat de belangrijke rol van de yen in de internationale handel en valutahandel onderstreept.

Belangrijkste punten:

• De introductie van de yen aan het einde van de 19e eeuw maakte deel uit van de modernisering van Japan. Het land stapte van een gefragmenteerd valutasysteem over op een nationale eenheidsmunt.
• De Japanse yen (¥) is de op twee na meest verhandelde valuta op de forexmarkt en speelt een cruciale rol in de internationale handel en financiën
• De yen wordt gebruikt in carry trades, als veilige haven en dient als een wereldwijde reservevaluta
• Het Plaza-akkoord, de Aziatische financiële crisis, de aardbeving en tsunami van 2011 en de coronapandemie hebben allemaal een aanzienlijke invloed gehad op de waarde van de yen en de economie van Japan
• Handelaren en beleggers kunnen blootstelling aan de yen krijgen via de forexmarkt, de futuresmarkt en ETF's

Wat is de Japanse yen?

De Japanse yen, afgekort JPY en met valutasymbool ¥, is de officiële munteenheid van Japan. Deze eilandnatie in Oost-Azië vormt de op drie na grootste economie ter wereld (in 2023) gemeten naar nominaal bruto binnenlands product (bbp). Bovendien speelt de yen een belangrijke rol in de wereldwijde financiële wereld, vanwege zijn status als reservevaluta.

Het symbool voor de yen, dat lijkt op een hoofdletter 'Y' met twee horizontale streepjes, wordt wereldwijd gebruikt.

De term 'yen' zelf heeft een interessante oorsprong en betekent 'rond' of 'cirkel' in het Japans. Deze naam werd gekozen om de vorm van de Japanse munten weer te geven. Hoewel de juiste uitspraak in het Japans 'en' is, wordt de naam in het Engels en andere talen vaak uitgesproken en gespeld als 'yen'. Dit komt door de fonetische voorkeuren van Engelstaligen.

Geschiedenis van de Japanse yen

De Japanse yen, die eind 19e eeuw ingevoerd onder keizer Meiji, was een belangrijk onderdeel van de moderniseringsinspanningen van Japan.

Japan wilde het land verenigen onder een eenheidsmunt, geïnspireerd op het decimale monetaire stelsel in Europa. Daarvoor had Japan een gefragmenteerd valutasysteem. Elk feodaal gebied gaf zijn eigen geld uit, bekend als 'hansatsu', zonder standaard denominatie.

In 1871 werd een wet ingevoerd waarmee de yen de officiële munteenheid werd van Japan. De uitgifte van valuta werd in 1882 de verantwoordelijkheid van de nieuw opgerichte Bank of Japan.

Na de Tweede Wereldoorlog devalueerde de yen aanzienlijk. In 1944 werd, om de Japanse economie te helpen herstellen na de Tweede Wereldoorlog, de waarde van de yen in de zogeheten Bretton Woods-overeenkomst vastgesteld op 360 yen voor elke 1 Amerikaanse dollar. Deze vaste koers duurde tot 1971, toen de overeenkomst eindigde en de yen vrij mocht zweven. Tijdens deze periode in de jaren 1970 fluctueerde de waarde van de yen, met name tijdens de oliecrisis. Dat leidde tot perioden van deflatie en appreciatie.

Sinds 1973 speelt de Japanse overheid een actieve rol bij de marktinterventie van de wisselkoers van haar valuta. Het principe achter dit soort interventies wordt ook wel een 'dirty float' of beheerde float genoemd.

Historische gebeurtenissen van de Japanse yen onder het 'dirty float'-principe

Verschillende belangrijke gebeurtenissen hebben de Japanse yen en de economie van het land onder het 'dirty float-'principe aanzienlijk beïnvloed:

• Plaza-akkoord (1985): dit akkoord maakte de Yen veel sterker ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Tegen 1995 was de munt bijna evenveel waard als de dollar. Deze snelle waardestijging van de yen betekende dat, gemeten in dollars, de economie van Japan in termen van bruto binnenlands product bijna net zo groot werd als de economie van de VS.
• Aziatische financiële crisis (1997): deze crisis verzwakte de yen, wat een recessie in Japan veroorzaakte. Daarom greep de overheid in om het economisch herstel te bevorderen.
• Aardbeving en tsunami (2011): deze rampen hadden een negatieve invloed op de Japanse economie en de yen. De regering moest opnieuw ingrijpen om te helpen.
• Coronapandemie (2020): deze wereldwijde crisis verzwakte aanvankelijk de vraag naar Yen als veilige haven, door de vele onzekerheden in deze tijd. De waarde van de yen is op en neer gegaan sinds de pandemie en de gevolgen zijn nog steeds voelbaar.

Overzicht van de Japanse economie

De Japanse economie wordt beschouwd als de op drie na grootste ter wereld gelet op het bbp, na de Verenigde Staten en China. De Japanse economie is zeer ontwikkeld, geavanceerd en wordt beschouwd als een model voor andere Oost-Aziatische economieën. Ondanks zijn indrukwekkende kenmerken staat Japan ook voor grote uitdagingen.

Economische sterke punten van Japan:

• Productie: Japan blinkt uit in productie, met name van precisie-instrumenten en hightech goederen zoals robots en hybride auto's. Het is de op één na grootste autofabrikant ter wereld en staat bovenaan de economische complexiteitsindex.
• Financiën: Japan is 's werelds grootste crediteurennatie, met enorme financiële activa en een aanzienlijk handelsoverschot. Dit vertaalt zich in een hoge levenskwaliteit voor haar burgers.
• Innovatie: Japan behoort consequent tot de meest innovatieve landen en is koploper op het gebied van technologische vooruitgang en wereldwijd ingediende patenten. In 2022 stonden 47 bedrijven met een hoofdkantoor in Japan op de Fortune 500-lijst.
• Wereldwijde speler: Japan neemt actief deel aan de wereldmarkt en staat op de vierde plaats voor zowel import als export (in 2021). Het land is ook de op vier na grootste effectenbeurs, gemeten naar marktkapitalisatie.

Uitdagingen voor de Japanse economie:

• Krimpende beroepsbevolking: Japan ziet zich geconfronteerd met een demografische crisis door een vergrijzende en afnemende bevolking. Dit vormt een bedreiging voor de productiecapaciteit en het economische groeipotentieel van het land. De bevolking van Japan, die in 2010 met 128 miljoen haar hoogste niveau bereikte, daalde tot 125,5 miljoen in 2022 en zal naar verwachting halverwege de 21e eeuw tot onder de 100 miljoen zijn gedaald.
• Schuldenlast: de reactie van de overheid op nationale crises heeft geleid tot een enorme staatsschuld van meer dan 260% van het bbp, de hoogste van alle ontwikkelde landen.
• Verloren decennia: het uiteenspatten van de zeepbel van vastgoedprijzen in het begin van de jaren 1990 stortte Japan in een periode van economische stagnatie, die bekend staat als het 'verloren decennium'. Deze erfenis uit het verleden heeft nog steeds een merkbaar effect op de groei.
• Concurrentie: de concurrentie van China en Zuid-Korea blijft de Japanse dominantie op het gebied van productie onder druk zetten. Deze rivalen dwingen het land om zich voortdurend aan te passen en te blijven innoveren om zijn economische relevantie te behouden.

De rol van de yen in de wereldeconomie

De Japanse yen speelt een veelzijdige rol in de wereldeconomie. Deze rol gaat verder dan de binnenlandse functie als nationale munt. Enkele belangrijke aspecten van haar internationale invloed zijn:

1. Carry trade:
   Beleggers lenen vaak yens met een lage rente om hoger renderende buitenlandse effecten te kopen, zoals obligaties of aandelen. Deze strategie staat bekend als 'carry trade'. Carry trades creëren vraag naar de Yen, waardoor de waarde stijgt. Wanneer de markten echter in mineur raken, haasten investeerders zich om hun yens te verkopen, waardoor de waarde daalt. Deze volatiliteit kan zowel gunstig als riskant zijn voor de Japanse economie.
2. Status als veilige haven:
   Tijdens perioden van economische onzekerheid zoeken beleggers hun toevlucht in effecten en instrumenten die in yen genoteerd worden, omdat de yen vaak wordt gezien als een veilige haven vanwege de stabiele en volwassen economie van Japan. Dit kan nuttig zijn voor Japan in tijden van crisis, maar een sterke yen kan ook de export schaden doordat deze te duur wordt voor buitenlandse kopers.
3. Hedge-instrument:
   De lage rentetarieven en relatief stabiele economie van de yen maken de munt een aantrekkelijke waarborg tegen potentiële neergangen in andere grote economieën zoals de VS. Beleggers en handelaren gebruiken de yen vaak om potentiële verliezen in andere valuta te compenseren. Dit komt vooral doordat de yen minder duur is dan de valuta van andere toonaangevende ontwikkelde landen.
4. Wereldwijde reservevaluta:
   Hoewel de yen niet zo alomtegenwoordig is als de Amerikaanse dollar, heeft de munt nog steeds een belangrijke positie in de wereldwijde deviezenreserves. De munt blijft een belangrijke rol spelen in de wereldhandel en vertegenwoordigt meer dan 4% van alle mondiale reserves. Dit betekent dat andere landen de yen als reservevaluta aanhouden, wat het internationale karakter van de yen nog verder versterkt.
5. Impact op de Japanse economie:
   De waarde van de yen heeft directe invloed op de handel en economische activiteit van Japan. Als een valuta als veilige haven wordt beschouwd, verhoogt de vraag naar die valuta de waarde ervan, waardoor de munt apprecieert. Een sterke yen kan export duurder maken. Een zwakke yen kan de export daarentegen stimuleren, maar kan ook de binnenlandse koopkracht schaden. De Bank of Japan (BoJ) intervenieert zorgvuldig in de markt om deze tegenstrijdige belangen in evenwicht te houden.

Handelen in de Japanse yen

Van multinationale banken tot individuele handelaren, over de hele wereld handelen verschillende marktdeelnemers actief in de Japanse yen (JPY). Hierna volgen enkele markten die blootstelling bieden als u wilt speculeren op de waarde van de Japanse yen.

1. Forexmarkt
   

   De forexmarkt is waar mensen valuta zoals de Japanse yen kunnen kopen en verkopen tegen andere valuta zoals de Amerikaanse dollar, het Britse pond enz.

   Op de valutamarkt kunt u de waarde van de Japanse yen (JPY) verhandelen tegen de waarde van andere valuta's zonder daadwerkelijk valuta's te ruilen of te bezitten. Dit wordt gedaan door contracts for difference (CFD's) te verhandelen voor forexparen zoals USD/JPY (de Amerikaanse dollar vs. de yen), GBP/JPY (het Britse pond vs. de yen) en AUD/JPY (de Australische dollar vs. de yen).

   Wanneer u handelt in forex-CFD's voor de yen, gaat u een overeenkomst aan met een effectenmakelaar om winst of verlies te maken op basis van het verschil tussen de openings- en sluitingsprijs van uw transactie. CFD's maken het gebruik van een hefboomwerking mogelijk, waarmee u grotere posities kunt innemen die zowel potentiële winst als verliezen kunnen vergroten.

   Om te handelen in CFD's op de yen valutaparen, kunt u overwegen een rekening te openen bij een CFD-makelaar zoals Plus500.

2. Futures- en optiesmarkt voor de JPY
   De futuresmarkt is een plek waar mensen kunnen afspreken om de yen op een toekomstige datum te kopen of te verkopen voor een prijs die u nu afspreekt, de zogenaamde uitoefenprijs. De toekomstige datum waarop de overeenkomst moet worden afgewikkeld, heet de vervaldatum of expiratiedatum.
   
   

   Een andere manier om te speculeren op de termijnmarkt voor yen is door middel van 'opties'. Opties geven u het recht, maar niet de plicht, om yens te kopen of te verkopen tegen een bepaalde prijs op of voor de vervaldatum van de optie.

Yenfutures kunnen worden verhandeld op platforms zoals de Plus500US-futuresmarkt of op de Chicago Mercantile Exchange, ook wel bekend als de Merc.

3. ETF's voor Japanse yens
   

   Iedereen die blootstelling wil krijgen aan de Japanse yen zonder direct met de valutamarkt te maken te hebben, kan dit doen met exchange-traded funds (ETF's). Yen-ETF's zijn financiële derivaten die de waarde van de Japanse yen volgen ten opzichte van de Amerikaanse dollar of een mix van wereldwijde valuta.

   Twee bekende ETF's voor Japanse yens zijn:

   
   
   1. ProShares UltraShort Yen: deze ETF streeft naar resultaten die twee keer het tegenovergestelde zijn van de dagelijkse prestaties van de yen ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Het fonds heeft een kostenratio van 0,95% en beheert ongeveer $ 24,45 miljoen aan totale activa.
   2. Invesco CurrencyShares Japanese Yen Trust: deze ETF probeert de koers van de yen direct te volgen door werkelijke deposito's in yens aan te houden. Het fonds heeft een kostenratio van 0,40% en ongeveer $ 82,51 miljoen aan totale activa.

Meest volatiele valutaparen met Japanse yens op de forexmarkt

Sommige valutaparen van de Japanse yen (JPY) zijn volatieler dan andere, wat handelaren meer kansen biedt om te handelen. Bepaalde JPY-paren zijn echter consistent volatiel. Het betreft onder meer de volgende valutaparen:

1. USD/JPY:
   Het USD/JPY-valutapaar heeft als bijnaam de 'ninja'. Het is een combinatie van twee van de meest verhandelde valuta's ter wereld, met de Amerikaanse dollar als basisvaluta en de Japanse yen als tegenvaluta. Het paar speelt een significante rol op de valutamarkt en staat qua handelsvolume op de tweede plaats, na de EUR/USD. De koersbewegingen van de USD/JPY beslaan gewoonlijk wel 50 tot 100 pips per dag.
2. GBP/JPY
   Het GBP/JPY-valutapaar, bijgenaamd 'het beest' of 'de draak', is een combinatie van het Britse pond en de Japanse yen. De bijnaam is te danken aan de extreme volatiliteit van dit paar. Daarom is voorzichtigheid en gedegen risicobeheer geboden bij transacties met deze munten. Door de opmerkelijke volatiliteit bedraagt het gemiddelde dagelijkse bereik (ADR) van de koersschommelingen van de GBP/JPY vaak maar liefst 200 pips.
3. EUR/JPY
   Van alle meest actief verhandelde valutaparen op de forexmarkt staat de EUR/JPY in de top 10. Dit paar is goed voor ongeveer 3% van het wereldwijde handelsvolume. Het valutapaar is berucht om zijn volatiliteit, met een ADR van ongeveer 70 tot 150 pips.
4. AUD/JPY en NZD/JPY
   Met valutaparen zoals AUD/JPY of NZD/JPY kunt u proberen in te spelen op voorspellingen over hoe de waarde van de Japanse yen (JPY) zal veranderen ten opzichte van de Australische dollar (AUD) of de Nieuw-Zeelandse Dollar (NZD).

   Australië en Nieuw-Zeeland zijn grote exporteurs van grondstoffen zoals ijzererts, goud en koper. Dit maakt paren zoals AUD/JPY en NZD/JPY gevoelig voor volatiliteit in grondstoffenprijzen. Beide paren hebben een gemiddelde dagelijkse bandbreedte van 80 tot 150 pips

5. CAD/JPY
   De Canadese dollar in combinatie met de Japanse yen, bekend als CAD/JPY, laat vaak aanzienlijke koersschommelingen zien als gevolg van fluctuaties in de olieprijzen (aangezien Canada een grote olie-exporteur is) en belangrijke economische rapporten uit zowel Canada als Japan. Op een typische dag kan de prijsbeweging van CAD/JPY ongeveer 80 tot 150 pips bedragen.

Wat zijn de belangrijkste factoren die de Japanse yen beïnvloeden?

Er zijn verschillende factoren en variabelen die voortdurend inwerken op de koers van de Japanse yen. Dit zijn onder andere:

• Renteverschil
  De Bank of Japan handhaaft gewoonlijk haar traditionele beleid om economische groei te stimuleren, terwijl andere centrale banken de rente verhogen om de inflatie te beheersen. Dit afwijkende beleid heeft geleid tot een rentekloof tussen Japan en andere ontwikkelde landen zoals de VS.
  Historisch gezien gebruiken beleggers de yen voor carry trades. Daarbij lenen ze de yen tegen een lage rente om te beleggen in hoger renderende effecten in het buitenland. Deze strategie brengt zowel voordelen als risico's met zich mee voor de Japanse yen.
• Kwantitatieve verruiming (QE) en yield curve control
  De Bank of Japan (BoJ) gebruikt twee belangrijke strategieën, genaamd kwantitatieve verruiming (QE, quantitative easing) en yield curve control, om de waarde van de Japanse yen te beheren. De BoJ koopt veel staatsobligaties op om ervoor te zorgen dat de rente op deze obligaties binnen een bepaalde bandbreedte blijft. Door deze actie is de balans van de BoJ veel groter dan vergelijkbare centrale banken in de VS of Europa. De Japanse yen is daardoor zwakker geworden ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Als de BoJ besluit om de rente niet langer op deze manier te sturen en de rente van negatief naar positief te verhogen, kan dat gevolgen hebben voor de economische groei van Japan en voor de manier waarop banken geld uitlenen.
• Groeiverschil
  Het verschil in economische groei tussen Japan en andere landen, vooral de VS en Europa, beïnvloedt de waarde van de Japanse yen. De Japanse economie is al lange tijd aan het krimpen geweest, deels door een afnemende bevolking. In plaats van de yen hebben beleggers daardoor meer interesse in de valuta's van groeiende economieën.
• Handelsoverschot
  De handelsbalans van Japan, die sterk beïnvloed wordt door de noodzaak om energie te importeren, beïnvloedt de waarde van de Japanse munteenheid. Hoge kosten voor geïmporteerde energie hebben het handelsoverschot van Japan verkleind, waardoor de yen zwakker is geworden. Een daling van de energieprijzen en een zwakkere yen die de export stimuleert, kunnen het Japanse handelsoverschot echter vergroten, waardoor de yen mogelijk sterker wordt.

Economische rapporten die de Japanse yen beïnvloeden

Beleggers en handelaren moeten goed letten op bepaalde publicaties op de economische kalender die de waarde van de Japanse yen (JPY) aanzienlijk kunnen beïnvloeden. Enkele voorbeelden van belangrijke cijfers die gepubliceerd worden:

• Consumentenprijsindex (CPI): de CPI is een belangrijke maatstaf voor inflatie. Een hogere inflatie kan leiden tot renteverhogingen, wat de yen kan ondersteunen.
• Werkgelegenheidsgegevens: werkgelegenheidscijfers van het Japanse bureau voor de statistiek, waaronder het werkloosheidscijfer, kunnen de waarde van de yen verhogen of verlagen.
• Aankondigingen van monetair Beleid: beslissingen over rentetarieven, aankopen van effecten en plannen van de BoJ kunnen de yen sterk beïnvloeden. Onverwachte veranderingen kunnen grote bewegingen veroorzaken in valutaparen met de JPY.
• Tankan-enquête: deze driemaandelijkse conjunctuurenquête van de Bank of Japan geeft inzicht in de economische gezondheid van Japan, afgaande op hoe positief of negatief het resultaat is.
• Handelsbalans: als belangrijk exportland kan de handelsbalans van Japan (het verschil tussen export en import) de yen beïnvloeden. Een overschot kan de yen sterker maken en een tekort kan de yen verzwakken.

Conclusie

In dit artikel zijn we ingegaan op de Japanse yen en hebben we gekeken naar de geschiedenis van de munt, de rol van de yen in de Japanse economie en zijn plaats in het wereldwijde financiële landschap. We hebben gezien hoe de yen zich van het prille begin in de 19e eeuw via economische ups en downs heeft ontwikkeld tot de op twee na meest verhandelde valuta ter wereld.

Inzicht in de unieke positie van de yen in de wereldwijde financiën biedt waardevolle inzichten voor investeerders en handelaren. Naast kennis van de verschillende manieren om in de yen te handelen op de futuresmarkt, met forex-CFD's of met ETF's, is het ook belangrijk om de belangrijkste factoren die de yen beïnvloeden in het achterhoofd te houden. Zo kunnen handelaren weloverwogen handelsbeslissingen nemen.